اَدا بازی

خلاصه

کل گروه برای اینکه به یک داوطلب نحوه انجام عملی را یاد دهند از یک روی «شکل دهی رفتار(formation)» استفاده می کنند و سپس برای انجام آن به داوطلب چند دقیقه فرصت اختصاص می دهند.

به درد کی یا کِی یا کجا می خوره؟

زمان

20 دقیقه

آموختنی ها

شکست(عدم موفقیت) نقشی مهم در ظهور یک رفتار تازه، ایفا می کند

بهتر است مدیران در سازمان ها به طور ارادی برای کارکنان و بویژه واحدهایی که نیاز است عملکرد خلاقانه ای داشته باشند برنامه هایی برای مواجهه با شکست های کنترل شده تدارک ببینند

نیازها

به تجهیزات یا ابزار خاصی نیاز نیست

روش بازی

قسمت اول: دستپاچگی رهبر گروه

به شرکت کنندگان اطلاع دهید که من برای چند لحظه اتاق را ترک خواهم کرد. در طی این مدت که در خارج از اتاق قرار دارم شما می بایست برای من کاری ساده اما غیر معمولی را در نظر بگیرید تا هنگامی که وارد اتاق شدم، این عمل را انجام دهم(مثل یکبار چرخیدن یا در آوردن کفش ها) به آنها بگوئید هنگامی که وارد اتاق می شوید شما نبایست کاری را که برای من در نظر گرفته اید ابلاغ نمائید. بلکه زمانی که من عملی شبیه به آن کار را انجام دادم می توانید به اتفاق فریاد بزنید، بله!

توضیح دهید که آنها حتی اگر از شما عملی را دیدند که شباهت ناچیزی به عمل مورد نظر داشت، فریاد بزنند، بله! به عنوان مثال اگر عمل مورد نظر گروه، لمس کردن بینی شما توسط دست هایتان باشد، در این حال شما به محض اینکه دست خود را اندکی به سمت بالا حرکت دادید، افراد گروه می بایست فریاد بزنند بله! هر گاه دستهای شما بیشتر به بدن شما نزدیک شد این صدا شدت بیشتری خواهد یافت. به افراد تذکر بدهید که هرگز از کلمه “نه” استفاده نکنند و آنرا به زبان نیاورند. حین بازی افراد را به شور و نشاط بیشتر ترغیب کنید و تا زمانی که به رفتار مورد نظر نرسیده اید این کار را ادامه دهید.

حالا یک داوطلب را برای کمک به گروه برای رفتاری جدید انتخاب کنید و از داوطلب تقاضا کنید بعد از انتخاب رفتار مورد نظر توسط گروه، شما را به اتاق برگرداند. اتاق را ترک کنید بعد از چند دقیقه داوطلب شما را به اتاق بر می گرداند و شما می بایست اعمالی را انجام دهید. این اعمال اگر شبیه عمل مورد نظر باشد یا صدای “بله” افراد تشویق می شوید(می توانید این کار را از ابتدای شروع بازی هم انجام دهید یعنی تصمیم گیری گروه را به یک داوطلب واگذار کنید).

قسمت اول این بازی بیان می کند که چگونه تقویت مثبت در یک رویه شکلدهی به رفتار، می تواند رفتار افراد را به روش های جدیدی سوق دهد. به طور کلی این بازی قدرت تقویت را در تغییر رفتار نمایش می دهد. اگرچه این مطلب مهم بود، با این حال قسمت دوم بازی، آموزش با اهمیت تری نسبت به قسمت اول بازی ارائه می دهد.

قسمت دوم: دستپاچگی داوطلب

یک داوطلب ترجیحاً فردی اجتماعی و پرانرژی را انتخاب و او را به بیرون اتاق هدایت کنید. سپس پیشنهادهایی را برای تعیین یک رفتار هدف ارائه کنید. رفتارهایی را که خیلی ساده و آشکار هستند انتخاب نکرده و برای این منظور عمل ساده یا واضحی را در نظر نگیرید. به عنوان مثال، یک نفر یک صندلی را بردارد و آنرا در طول اتاق حرکت دهد و سپس روی یک میز بگذارد. به افراد بگوئید وقتی یک علامت خاص را از شما دیدند دیگر برای راهنمایی داوطلبی که بیرون اتاق است”بله” نگویند.

اکنون توضیح دهید که این تمرین با اندکی پیچیدگی، مشابه مرحله اول است. بعد از اینکه آن داوطلب را به اتاق فراخواندید و هنگامی که افراد گروه، در حال شکل دهی به رفتار داوطلب با گفتن “بله” هستند، طوری بایستید که دست هایتان به موازات بدنتان قرار گیرد، بعد از چند دقیقه، هنگامی که عملی نزدیک به حالت نهایی رفتار هدف یا خود رفتار هدف انجام گرفت، دست هایتان را به هم قلاب کنید، این علامت به این منظور انجام میگیرد که افراد گفتن “بله” را متوقف کنند. در این مرحله افراد گروه تنها نظاره گر رفتار داوطلب خواهند بود و او هر کاری انجام می دهد گروه هیچ واکنشی نشان نمی دهد و داوطلب دائم تلاش می کند که بفهمد باید چه کاری انجام دهد. در این لحظات به داوطلب نوعی احساس “شکست” و “عدم موفقیت” دست می دهد و شروع به تغییر رفتارهای خود می کند. ببینید آیا اعضای گروه می توانند پیش بینی کنند که داوطلب در این دوره چه کاری انجام خواهد داد.

بعد ارائه توضیح بالا، داوطلب به اتاق دعوت و از او بخواهید که رفتارش را انجام دهد. درباره آنچه که در لحظه عدم موفقیت داوطلب مشاهده کردید بحث کنید؟ آیا داوطلب رفتار سابق تقویت شده خود را تکرار نمود؟ آیا اثری از ناکامی وجود داشت؟ آیا رفتارهای جدیدی ظاهر شد؟ هنگامی که کار به اتمام رسید به به داوطلب تبریک گفته و از او صمیمانه تشکر کنید. شکست باعث پریشانی و ناامیدی می گردد، حتی برای چند دقیقه!

سوالات کاربردی

1. آیا شما نشانی از پریشانی و ناامیدی مشاهده نموده اید؟
2. بعد از اینکه عمل تقویت قطع شد، آیا داوطلب رفتاری را که در طول دوره رفتارسازی تقویت شده بود، تکرار نمود؟ پس چه کاری را انجام داد؟(این حالت «رستاخیز» رفتار یا بازگشت به رفتار سابق نامیده می شود. برای مطالعات بیشتر به بخش دوم همین کتاب مراجعه کنید)
3. آیا بعد از قطع عمل تقویت، فرد داوطلب رفتار جدید انجام داد؟ چه نوع رفتارهای جدیدی ظاهر شد؟ چه ارتباطی بین رفتارهای جدید و رفتارهایی که در طول دوره رفتارسازی تقویت شدند، وجود داشت؟
4. شکست در این بازی چه اثرات مثبت و منفی به هرماه داشت. آیا می توانید چند مثال یا نمونه بیان کنید؟

توجه

به افراد گروه اجازه انتخاب رفتارهای بسیار پیچیده و رفتارهای کلامی که توأم با حرکت باشد را ندهید.